पर्यावाची शब्द किसे कहते है | ( Definition of Synonyms )
पर्यायवाची शब्द वे शब्द हैं जिनके अर्थ लगभग एक जैसे होते हैं, लेकिन वे अलग-अलग दिखते हैं। हम इन शब्दों का उपयोग अपनी बातचीत को और भी दिलचस्प बनाने के लिए करते हैं। हिंदी में लिखने और बोलने में पर्यायवाची शब्द बहुत महत्वपूर्ण होते हैं क्योंकि वे हमारी भाषा को और भी आकर्षक बनाते हैं।
| शब्द | पर्यावाची |
|---|---|
| सूर्य | विवाकर, भानु, दिनकर, आदित्य, भास्कर, रवि |
| आकाश | नभ, अनंत, व्योम, शून्य |
| अग्नि | धूमकेतु, दहन, वायुसखा, आग, कृशानु |
| कमल | पद्म, नलिन, राजीव, अरविंद, उत्पल |
| हवा | वात, मारुति, वायु, प्रभंजन, अनिल, समीरण |
| तुरंग | घोटक, अश्व, हय, बाजि, रविपुत्र, सैंधव, घोड़ा |
| बिडौजा | वज्रधर, देवराज, शक, कौशिक, पुरंदर |
| आग | अनल, दहन, कृशानु, पावक, जातवेद, वायुसखा, हुताशन, वैश्वानर |
| इन्द्र | देवराज, पुरंदर, सुरपति, वासव, जिष्णु, वज्रधर, विद्युध्वज, मघवा, सहस्राक्ष, अमरपति, सुरेश, बिडौजा |
| चाँदनी | कौमुदी, चन्द्रकला, चाँदनी, ज्योत्स्ना, चन्द्रमरीचि, अमृततरंगिणी, चन्द्रताप |
| अरविन्द | पद्म, सरोज, उत्पल, इन्दीवर, नलिन, कोकनद |
| यमुना | कृष्णा, अर्कजा, कालिंगा, कालिन्दी, सूर्यजा, रवितनया |
| हवा | वायु, अनिल, समीर, प्रभंजन, पवन, बयार |
| घोड़ा | तुरंग, घोटक, अश्व, हय, बाजि |
| समुद्र | जलधि, सिन्धु, पयोधि, नीरनिधि, अर्णव, जलधाम, उदधि |
| भ्रमर | मधुकर, षटपद, मधुप, चंचरीक, मधुराज, सिलीमुख, भृंग, द्विरेफ |
| स्वर्ण | कंचन, सोना, हेम, हिरण्य, कनक |
| अहि | पन्नग, नाग, सरीसृप, पवनाश, भुजंग, उरग, सर्प |
| मोर | कलापी, मयूर, सारंग, नीलकंठ, शिखी, शिव-सुत-वाहन, केकी |
| सिंह | नाहर, पंचानन, शार्दूल, हरि, केसरी |
| लहर | वीचि, उर्मि, तरंग, हिलोर |
| रात्रि | निशा, शर्वरी, यामिनी, विभावरी, त्रियामा |
| जंगल | कानन, कान्तार, विपिन, अरण्य, वन, अटवी |
| गंगा | भागीरथी, देवनदी, मंदाकिनी, जाह्नवी, देवपगा |
| मृगेन्द्र | मृगराज, वनराज, केसरी, व्याघ्र, हरि |
| मछली | सफरी, जलजीवन, मीन, मत्स्य, जलतोरी |
| पुत्र | तनुज, वत्स, आत्मज, तनय |
| षटपद | मधुराज, अलि, मधुमक्खा, मधुकर |
| गणेश | गणपति, एकदन्त, विनायक, लम्बोदर |
| शशांक | सोम, विधु, चन्द्र, निशाकर, तारकेश्वर |
| रात्रि | निरजनी, त्रियामा, विभावरी, शर्वरी |
| कपड़ा | वस्त्र, अम्बर, वसन, परिधान, लिबास |
| गदहा | गर्दभ, खर, वैशाखनन्दन, रासभ |
| आम | आम्र, मधुरसव, रसाल, अमृतफल, फलश्रेष्ठ |
| गरुड़ | उरगारि, वातनेय, खगेश, सुपर्ण, हरियान, सर्पारि, खगपति |
| कामदेव | अनंग, स्मर, कुसुमशर, मार |
| सिंह | केसरी, नाहर, मृगेन्द्र, शार्दूल |
| अमृत | सोम, पीयूष, सुधा |
| हाथी | नाग, गज, कुञ्जर, हस्ती, द्विरद, करी |
| दर्पण | आदर्श, प्रतिमान, प्रतिबिम्बक, शीशा |
| यमुना | कृष्णा, सूर्यजा, अर्कजा, जमुना, रवितनया |
| शिक्षक | गुरु, अध्यापक, व्याख्याता, आचार्य, प्रवक्ता |
| बिजली | विद्युत, दामिनी, तड़ित, चपला |
| पृथ्वी | भू, उर्वी, धरा, वसुंधरा, अवनी, मही, इला, अचला |
| ध्वज | निशान, केतन, झंडा, केतु, पताका |
| आँख | नयन, चक्षु, नेत्र, लोचन |
| मोर | मयूर, नीलकंठ, ध्वजी, शिखी, कलापी |
| सरस्वती | वाणी, शारदा, वाक्, वीणापाणि, भारती |
| यमुना | भानुजा, कालिंदी, सूर्यसुता, तरणि-तनुजा, रविसुता |
| बहिन | बहन, देवी, भगिनी, जीजी, सहोदरा |
| सर्प | व्याल, नाग, भुजंग, पन्नग, उरग |
| रात्रि | रजनी, विभावरी, यामिनी, निशा |
| वृक्ष | विटप, पेड़, रुख, द्रुम, तरु, पादप |
| अमृत | अमी, सुरभोग, सुधा, अमिय, सोम |
| आकाश | खगोल, दिव, अभ्र, शून्य, फलक |
| यमुना | जमुना, अर्कजा, सूर्यजा, रवितनया, कृष्णा |
| सर्प | विषधर, सरीसृप, फणी, साँप, फणिधर |
| पार्वती | गौरी, भवानी, गिरिजा, अम्बिका, उमा, रुद्रानी, सर्वमंगला |
| कमल | नलिन, तामरस, उत्पल, राजीव, इन्दीवर, शतदल |
| व्योम | नभ, अन्तरिक्ष, अम्बर, अनन्त |
| हिरन | सारंग, सुरभि, कुरंग, मृग, कृष्णसार, हरिण |
| पत्नी | वधू, बहू, औरत, प्रिया, गृहिणी, वामा, भार्या, जोरू |
| सोना | कनक, स्वर्ण, सुवर्ण, हेम, हिरण्य, कंचन, पुष्कल |
| सिंह | मृगराज, केसरी, शेर, सारंग, हरि, शार्दूल, मृगेन्द्र |
| मृगेन्द्र | शार्दूल, सिंह, केसरी, हरि, मृगराज, शेर, केशी, पंचानन |
FOR MORE - Click here

Post a Comment